چرا به هر چیزی که فکر می‌کنیم توی اکسپلور میاد؟ 3 دلیل اصلی

احتمالا برای شما هم پیش آمده است که درباره موضوعی کاملا معمولی فکر کنید یا گفتگوی کوتاهی درباره آن داشته باشید و چند ساعت بعد، همان موضوع را در اکسپلور اینستاگرام ببینید برای مثال، به خرید دوچرخه فکر کرده اید یا فقط به صورت گذرا درباره آن صحبت کرده اید، اما ناگهان اکسپلور شما پر از پست ها و تبلیغاتی می شود که دقیقا به همان موضوع مربوط هستند.

در چنین شرایطی، معمولا اين سوال در ذهن شکل می گیرد: چگونه چنین چیزی ممکن است؟ چرا به هر چیزی که فکر می‌کنیم توی اکسپلور میاد؟این اتفاق برای بسیاری از کاربران بارها تکرار شده است و به همین دلیل دیگر شبیه یک تصادف ساده به نظر نمی رسد. گاهی این موضوع آن قدر دقیق اتفاق می افتد که احساس می کنیم گوشی هوشمند، اکسپلور یا شبکه های اجتماعی حتی بهتر از خودمان می دانند چه چیزی در ذهن ما می گذرد. همین موضوع در کنار جذاب بودن، می تواند کمی نگران کننده نیز باشد.

اما واقعا چه اتفاقی در حال رخ دادن است؟ آیا تلفن های هوشمند به صورت مخفیانه به مکالمات ما گوش می دهند یا واقعیت بسیار پیچیده تر و هوشمندانه تر از چیزی است که تصور می کنیم؟در ادامه همراه ایران موجو باشید تا علاوه بر خرید خریدهای درون برنامه ای، در این مقاله به این سوال پاسخ دهیم که چرا به هر چیزی که فکر می‌کنیم توی اکسپلور میاد؟

• واقعیت شنود گوشی ها
• خطای مغز در دنیای دیجیتال
• نقش اطرافیان در اکسپلور

سوالی که در اینجا مطرح می شود این است که این ذهن خوانی دیجیتال با چنین دقتی از کجا می آید؟ پاسخ را باید در سه عامل مهم جستجو کرد؛ عواملی که در کنار یکدیگر قرار می گیرند و تصویری نسبتا دقیق از علایق و رفتارهای ما برای دنیای دیجیتال ترسیم می کنند. در حقیقت، ترکیبی از هوش مصنوعی پیش بینی کننده، خطاهای شناختی مغز انسان و ارتباطات اجتماعی باعث شکل گیری این پدیده می شوند.

آنها به فکر شما توجه می کنند، نه به صدای شما

اولین فرضیه ای که پس از مشاهده یک پست مشکوک در اکسپلور به ذهن بسیاری از کاربران می رسد، این است: گوشی من به حرف هایم گوش می دهد!بسیاری تصور می کنند میکروفون گوشی همیشه فعال است، کلمات کلیدی را شناسایی می کند و آن ها را مستقیم در اختیار الگوریتم های اینستاگرام قرار می دهد اما اگر نگاهی دقیق تر به دنیای فناوری بیندازیم، متوجه می شویم واقعیت هم پیچیده تر است و هم هوشمندانه تر.

در عمل، فرضیه شنود دائمی چندان قابل قبول نیست کارشناسان حوزه امنیت و حریم خصوصی دلایل متعددی ارائه کرده اند که نشان می دهد شرکت های بزرگ فناوری نیازی به شنود مستقیم کاربران ندارند.نخست اینکه پردازش و ارسال دائمی حجم عظیمی از داده های صوتی میلیون ها کاربر، به منابع پردازشی و پهنای باند بسیار زیادی نیاز دارد چنین فرایندی نه تنها سرعت اینترنت را به شدت کاهش می دهد، بلکه باعث تخلیه سریع باتری گوشی نیز می شود که اگر می خواهید بدانید اینستاگرام در حالت عادی چقدر اینترنت مصرف می کند و چگونه می توان مصرف آن را کاهش داد، پیشنهاد می کنیم مقاله بررسی میزان مصرف اینترنت اینستاگرام 7 روش کاهش مصرف را نیز مطالعه کنید.

دلیل دوم این است که شرکت هایی مانند متا، مالک اینستاگرام و فیسبوک، بارها در گزارش های رسمی و جلسات حقوقی اعلام کرده اند که از میکروفون کاربران برای نمایش تبلیغات استفاده نمی کنند اما واقعیت چیست؟ الگوریتم های امروزی به اندازه ای در پیش بینی رفتار کاربران پیشرفت کرده اند که دیگر به شنود مستقیم نیازی ندارند این الگوریتم ها به جای گوش دادن به مکالمات، ردپاهای دیجیتالی کاربران را تحلیل می کنند؛ ردپاهایی که معمولا اطلاعات بسیار دقیق تری نسبت به صحبت های روزمره ارائه می دهند.

برای مثال، زمانی که شما با یکی از دوستان خود درباره سفر به جنوب صحبت می کنید، ممکن است پیش از آن اقداماتی انجام داده باشید که خودتان به اهمیت آن ها توجه نکرده اید.

• شاید وضعیت آب و هوای شهرهای جنوبی را در گوگل بررسی کرده باشید.
• شاید پست یکی از دوستانتان که در سفر بوده است را بیشتر از سایر پست ها مشاهده کرده باشید، حتی بدون اینکه آن را لایک کنید.
• شاید یکی از دوستان شما اخیرا درباره خرید بلیط قطار یا رزرو هتل جستجو کرده باشد.

بنابراین، اینستاگرام لزوما به حرف های شما گوش نمی دهد، بلکه حجم عظیمی از داده های رفتاری را تحلیل می کند و بر اساس آن، احتمال می دهد قدم بعدی شما چه خواهد بود. به بیان ساده، الگوریتم ها گاهی شما را بهتر از آنچه تصور می کنید، می شناسند.

خطای شیرین مغز؛ چرا ناگهان همه جا فکرتان را می بینید؟

گاهی واقعیت بسیار ساده تر از چیزی است که تصور می کنیم بخشی از این ماجرای عجیب اصلا در سرورهای اینستاگرام یا الگوریتم های پیچیده رخ نمی دهد، بلکه در ذهن خود ما اتفاق می افتد روانشناسان این پدیده را توهم فرکانس یا اثر بادر ماینهوف می نامند.

فرض کنید تصمیم گرفته اید یک خودرو سفید خریداری کنید ناگهان احساس می کنید تعداد خودروهای سفید در خیابان ها به شکل عجیبی افزایش یافته است اما آیا واقعا همه مردم در مدت کوتاهی خودرو سفید خریده اند؟ قطعا چنین اتفاقی رخ نداده است. این خودروها از قبل نیز در خیابان حضور داشته اند، اما مغز شما دلیلی برای توجه به آن ها نداشته است. اکنون که این موضوع برایتان اهمیت پیدا کرده، مغز مانند یک رادار عمل می کند و هر خودرو سفیدی را به سرعت شناسایی می کند.

در شبکه های اجتماعی نیز دقیقا همین اتفاق رخ می دهد اکسپلور اینستاگرام هر روز صدها پست مختلف را نمایش می دهد، اما ما بدون توجه از کنار بسیاری از آن ها عبور می کنیم. زمانی که به موضوع خاصی فکر می کنیم، مغز به صورت ناخودآگاه در میان حجم زیادی از اطلاعات، به دنبال نشانه هایی مرتبط با همان موضوع می گردد.

به محض مشاهده یک پست مرتبط، مغز به سرعت آن را ثبت می کند و این احساس به وجود می آید که بار دیگر همان موضوع ظاهر شده است در حالی که ممکن است پیش از این نیز بارها محتوای مشابه را مشاهده کرده باشید، اما چون برایتان اهمیت نداشته، آن را به خاطر نسپرده باشید.

الگوریتم های هوشمند نیز از این ویژگی مغز انسان به خوبی استفاده می کنند این الگوریتم ها به رفتارهای کاربران و میزان توجه آن ها دقت می کنند حتی اگر فقط چند ثانیه بیشتر روی یک تصویر یا ویدیو مکث کنید و هیچ لایکی هم انجام ندهید، الگوریتم این رفتار را ثبت می کند.در نتیجه، سیستم متوجه می شود که این موضوع برای شما جذاب است و در دفعات بعدی، محتوای بیشتری با همان موضوع نمایش می دهد به این ترتیب یک چرخه شکل می گیرد:

• شما به موضوعی فکر می کنید.
• مغز نسبت به آن موضوع حساس می شود.
• هنگام مشاهده اکسپلور روی محتوای مرتبط بیشتر مکث می کنید.
• الگوریتم محتوای مشابه بیشتری به شما نمایش می دهد.

در نهایت، این چرخه باعث می شود تصور کنید گوشی یا شبکه های اجتماعی توانایی خواندن افکار شما را دارند، در حالی که بخش زیادی از این ماجرا به نحوه عملکرد مغز و رفتارهای دیجیتالی خود ما مربوط می شود.

تاثیر پنهان اطرافیان بر محتوای گوشی شما

آیا تا به حال برایتان پیش آمده است که پس از گذراندن مدتی در کنار یکی از دوستانتان، ناگهان در اکسپلور اینستاگرام با محتوایی روبرو شوید که کاملا با علایق یا جستجوهای اخیر او همخوانی دارد؟ این اتفاق گاهی آن قدر عجیب به نظر می رسد که تصور می کنیم الگوریتم ها نه تنها رفتار ما، بلکه رفتار اطرافیانمان را نیز زیر نظر دارند اما واقعیت این است که این موضوع بیشتر به قدرت داده های خوشه ای مربوط می شود.

الگوریتم های شبکه های اجتماعی کاربران را بر اساس شباهت های رفتاری دسته بندی می کنند. اگر شما و یکی از دوستانتان مدت زیادی را در یک مکان مشترک مانند دانشگاه، محل کار یا کافه سپری کنید یا از یک شبکه وای فای مشترک استفاده کنید، سیستم های تبلیغاتی ممکن است شما را در یک گروه ارتباطی قرار دهند.

برای مثال، اگر دوست شما درباره خرید لپ تاپ جستجو کند، سیستم می تواند به این نتیجه برسد که:

• این کاربر به فناوری و محصولات دیجیتال علاقه دارد.
• افرادی که زمان زیادی را در کنار او سپری می کنند، احتمالا علایق مشابهی دارند.

به همین دلیل، اینستاگرام و سایر شبکه های اجتماعی ممکن است محتوای مشابهی را به هر دو نفر پیشنهاد دهند. این فرایند بر پایه تحلیل شباهت های رفتاری انجام می شود و لزوما ارتباطی با شنود مکالمات ندارد.یکی دیگر از عوامل مهم، موقعیت مکانی است. زمانی که دو نفر در یک محیط جغرافیایی مشترک مانند یک مرکز خرید، فروشگاه یا محله حضور دارند، دستگاه های آن ها اطلاعات مکانی مشابهی را ثبت می کنند.

برای نمونه، اگر شما و دوستتان با هم به یک فروشگاه مراجعه کنید، سیستم های تبلیغاتی متوجه می شوند که هر دو در یک محیط فیزیکی مشترک حضور داشته اید در نتیجه، احتمال دارد پیشنهادهای مشابهی برای شما نمایش داده شود. این موضوع نتیجه استفاده هوشمندانه از داده های مکان محور است، نه دسترسی به میکروفون گوشی.

مجموع این ارتباطات باعث می شود کاربران علاوه بر علایق شخصی خود، در معرض علایق اطرافیانشان نیز قرار بگیرند. در حقیقت، بسیاری از ما درون یک حباب محتوایی زندگی می کنیم؛ حبابی که بر اساس رفتارهای دیجیتالی خودمان، دوستانمان و افرادی که با آن ها در ارتباط هستیم، شکل می گیرد.

تا اینجا متوجه شدیم که اکسپلور، جادوگر نیست؛ بلکه آینه‌ای است که بازتاب رفتارهای خودمان، علایق دوستانمان و حتی الگوهای مغزیمان را به ما نشان میدهد. اگر اکسپلور شما پر از محتواهای بی ربط، تکراری یا آزاردهنده است، یعنی الگوریتم در حال اجرای پیش فرض های قبلی شماست.

در کنار سوال و جواب چرا به هر چیزی که فکر می کنیم توی اکسپلور میاد خبر خوب این است که شما می توانید این آینه دیجیتال را دوباره تنظیم کنید. در اینجا چند راهکار عملی برای تربیت کردن هوش مصنوعی اینستاگرام آورده شده است:

اگر از عملکرد اکسپلور توسط اینستاگرام رضایت ندارید و قصد دارید حساب خود را برای همیشه حذف کنید، پیشنهاد می کنیم مقاله آموزش گام به گام حذف اکانت اینستاگرام را بخوانید.

اگر تاکنون تصور می کردید اینستاگرام افکار شما را می خواند، حالا می دانید که واقعیت کمی متفاوت است اکسپلور اینستاگرام حاصل ترکیبی از رفتارهای دیجیتالی شما، تعاملات روزانه، علایق اطرافیانتان و حتی نحوه عملکرد مغز انسان است. الگوریتم های هوشمند با تحلیل همین داده ها می توانند علایق شما را تا حد زیادی پیش بینی کنند، بدون آنکه لزوما به مکالماتتان گوش دهند.

نکته مهم این است که شما کاملا در برابر این الگوریتم ها بی اختیار نیستید با مدیریت تعاملات، پاک کردن سوابق غیرضروری و مشخص کردن علایق واقعی خود، می توانید محتوایی را که در اکسپلور مشاهده می کنید تا حد زیادی کنترل کنید.حالا نوبت شماست آیا تاکنون برایتان پیش آمده که پس از فکر کردن به موضوعی خاص، ناگهان همان موضوع را در اکسپلور اینستاگرام ببینید و برایتان سوال شود که چرا به هر چیزی که فکر می‌کنیم توی اکسپلور میاد؟تجربه خود را با ما و سایر کاربران در بخش نظرات به اشتراک بگذارید.